Darowizny pieniężne pomiędzy członkami najbliższej rodziny są bardzo częstym sposobem przekazywania majątku. Rodzice pomagają dzieciom w zakupie mieszkania lub domu, spłacie kredytu, remoncie nieruchomości czy rozpoczęciu działalności gospodarczej. W przypadku osób należących do tzw. grupy 0 ustawodawca przewidział bardzo korzystne zwolnienie z podatku od spadków i darowizn. Przy spełnieniu ustawowych warunków darowizna może być całkowicie zwolniona z opodatkowania, niezależnie od jej wartości.

W praktyce pojawia się jednak bardzo ważne pytanie: czy pieniądze z darowizny muszą najpierw trafić na rachunek bankowy obdarowanego, czy rodzic może przelać je bezpośrednio na rachunek sprzedającego mieszkanie lub dom? Pytanie to nabrało szczególnego znaczenia w związku z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Kto należy do tzw. grupy 0?

Zwolnienie przewidziane w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn dotyczy najbliższych członków rodziny. Do tzw. grupy 0 należą więc:

małżonek,
zstępni, czyli m.in. dzieci, wnuki i prawnuki,
wstępni, czyli m.in. rodzice, dziadkowie i pradziadkowie,
pasierb i pasierbica,
rodzeństwo,
ojczym,
macocha.

Jeżeli darowizna została dokonana pomiędzy osobami należącymi do tej grupy i zostaną spełnione ustawowe warunki, możliwe jest skorzystanie z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Warto przy tym podkreślić, że zwolnienie dla grupy 0 nie jest limitem kwotowym. Oznacza to, że również darowizna bardzo wysokiej wartości — np. 100 000 zł, 500 000 zł czy 1 000 000 zł — może korzystać ze zwolnienia, jeżeli spełnione są wymagania ustawowe.

Najważniejsze warunki zwolnienia

Samo pokrewieństwo nie wystarczy. W przypadku darowizny pieniężnej trzeba przede wszystkim prawidłowo udokumentować jej otrzymanie. Ustawa przewiduje w tym zakresie szczególne wymogi dotyczące udokumentowania przekazania środków. W praktyce najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przelew z rachunku bankowego darczyńcy bezpośrednio na rachunek bankowy obdarowanego. Jeżeli w konkretnym przypadku wymagane jest zgłoszenie darowizny, należy również pamiętać o terminie na złożenie formularza SD-Z2.

Dlaczego przelew bankowy jest tak ważny?

W przypadku darowizny pieniężnej niezwykle istotne jest wykazanie, że środki rzeczywiście zostały przekazane przez darczyńcę obdarowanemu. Szczególne znaczenie ma uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2023 r., sygn. III FPS 3/22. NSA wskazał, że wymagane udokumentowanie nie może być zastąpione samodzielnym wpłaceniem przez obdarowanego gotówki, którą wcześniej otrzymał od darczyńcy.

Innymi słowy, należy odróżnić przelew od rodzica dla dziecka od sytuacji, gdy rodzic wręcza dziecku gotówkę, a to wpłaca ją na swoje konto. W tym drugim przypadku sam wyciąg bankowy dziecka może nie potwierdzać, że środki rzeczywiście pochodziły od rodzica. Dlatego też przy darowiznach pieniężnych, szczególnie o dużej wartości, przelew bankowy jest zdecydowanie rozwiązaniem preferowanym.

Co w sytuacji, gdy rodzice finansują zakup mieszkania dziecka?

Załóżmy, że rodzice chcą podarować córce 500 000 zł na zakup mieszkania. Możliwe są dwa rozwiązania:

Wariant pierwszy — rekomendowany. Rodzice przelewają 500 000 zł na rachunek bankowy córki. Następnie córka przelewa otrzymane środki na rachunek sprzedającego mieszkanie.
Wariant drugi. Rodzice przelewają 500 000 zł bezpośrednio na rachunek sprzedającego mieszkanie.

Czy drugi wariant automatycznie oznacza utratę zwolnienia z podatku? Nie — najnowsze orzecznictwo NSA wskazuje, że w określonych sytuacjach również taki sposób wykonania darowizny może pozwalać na skorzystanie ze zwolnienia.

NSA: darowizna może zostać przelana bezpośrednio na rachunek sprzedającego

W ostatnich latach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zajmował się sytuacjami, w których darczyńca przekazywał środki bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego. Szczególnie istotny jest wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r., sygn. III FSK 977/23. NSA dopuścił możliwość uznania, że wymóg dokumentacyjny z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy został spełniony również wtedy, gdy darczyńca przekazał pieniądze bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego. Znaczenie ma przy tym to, że płatność została dokonana na rzecz obdarowanego, a z całokształtu dokumentacji wynika, że środki stanowiły darowiznę.

Podobne stanowisko pojawiło się również w kolejnych orzeczeniach, w tym w wyroku NSA z 25 września 2025 r., sygn. III FSK 629/24. Wcześniej podobny kierunek orzeczniczy można było dostrzec m.in. w wyrokach NSA z 12 grudnia 2024 r., sygn. III FSK 669/23, oraz z 18 grudnia 2024 r., sygn. III FSK 613/23.

Nie oznacza to jednak, że każdy przelew dokonany bezpośrednio do sprzedającego automatycznie daje prawo do zwolnienia. Każdy przypadek należy oceniać indywidualnie, a szczególne znaczenie ma dokumentacja.

Co powinno wynikać z dokumentów?

Jeżeli darowizna jest realizowana poprzez bezpośrednią zapłatę na rzecz sprzedającego nieruchomość, dokumentacja powinna pozwalać na jednoznaczne ustalenie:

kto jest darczyńcą,
kto jest obdarowanym,
jaka kwota jest przedmiotem darowizny,
że przekazanie środków następuje w wykonaniu darowizny,
komu faktycznie przekazano pieniądze,
że płatność została dokonana na rzecz obdarowanego, np. w celu zapłaty ceny za nabywaną przez niego nieruchomość.

Im większa wartość darowizny, tym większe znaczenie ma kompletność i spójność dokumentacji.

Rekomendacja notariusza — najbezpieczniej przelać pieniądze na rachunek obdarowanego

Choć orzecznictwo NSA dopuszcza — w określonych okolicznościach — możliwość przekazania darowizny bezpośrednio na rachunek sprzedającego nieruchomość, z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowego rekomendujemy rozwiązanie prostsze i bardziej jednoznaczne.

Jako notariusz, mając przede wszystkim na uwadze bezpieczeństwo stron czynności oraz ograniczenie ryzyka ewentualnego sporu z organem podatkowym, rekomenduję, aby w przypadku darowizny pieniężnej środki zostały przelane bezpośrednio z rachunku darczyńcy na rachunek bankowy obdarowanego. Dopiero następnie obdarowany może wykorzystać otrzymane środki, np. do zapłaty ceny za nabywaną nieruchomość.

Najbezpieczniejszy schemat to przelew od darczyńcy na rachunek bankowy obdarowanego, a następnie zapłacenie sprzedającemu nieruchomość. Takie rozwiązanie pozwala w sposób bardzo czytelny wykazać:

kto był darczyńcą,
kto był obdarowanym,
jaka kwota została przekazana,
kiedy nastąpiło przekazanie,
że środki rzeczywiście wpłynęły na rachunek obdarowanego.

Jeżeli istnieje możliwość wykonania dwóch przelewów, z punktu widzenia bezpieczeństwa obdarowanego rekomendujemy właśnie taki sposób. Nie oznacza to, że przelew bezpośrednio do sprzedającego jest zawsze niedopuszczalny. Przeciwnie — aktualne orzecznictwo NSA dopuszcza takie rozwiązanie w odpowiednio udokumentowanych sytuacjach. Jest to jednak rozwiązanie wymagające większej dbałości o dokumentację i ocenę konkretnego stanu faktycznego.

Czego szczególnie unikać przy darowiźnie pieniężnej?

Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy dokumentacja nie pozwala jednoznacznie ustalić, że pieniądze rzeczywiście pochodziły od darczyńcy i zostały przekazane w wykonaniu darowizny. Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do sytuacji, w której:

darczyńca przekazuje gotówkę,
obdarowany wpłaca ją następnie na własny rachunek,
później próbuje wykazać, że była to darowizna.

Jak wynika z uchwały NSA III FPS 3/22, sama wpłata gotówki przez obdarowanego nie jest tym samym co udokumentowany przelew wykonany przez darczyńcę. Dlatego przy większych kwotach zdecydowanie rekomendujemy przelew bankowy.

Czy darowiznę trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?

W przypadku darowizny od osoby z tzw. grupy 0 należy pamiętać również o obowiązkach formalnych związanych ze zgłoszeniem nabycia. Jeżeli darowizna nie została dokonana w formie aktu notarialnego, obdarowany powinien co do zasady pamiętać o zgłoszeniu nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie przewidzianym przez ustawę — wynosi on 6 miesięcy. W przypadku darowizny dokonanej w formie aktu notarialnego odrębne zgłoszenie SD-Z2 zasadniczo nie jest wymagane.

Warto również pamiętać o kwocie 36 120 zł, która ma znaczenie dla obowiązku zgłoszenia w określonych sytuacjach związanych z sumowaniem nabyć od tej samej osoby. Nie jest to jednak „limit zwolnienia” dla grupy 0. Zwolnienie z art. 4a może obejmować również darowizny o znacznie wyższej wartości, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki ustawowe.

Przykład — rodzice przekazują dziecku 500 000 zł na zakup mieszkania

Rodzice chcą przekazać synowi 500 000 zł na zakup mieszkania. Rozwiązanie rekomendowane to: rodzice przelewają 500 000 zł z własnego rachunku bankowego na rachunek syna. Ten następnie dokonuje płatności na rzecz sprzedającego. Jest to rozwiązanie najbardziej przejrzyste z punktu widzenia dokumentowania darowizny.

Rozwiązanie alternatywne: rodzice mogą — przy odpowiednim udokumentowaniu — przelać 500 000 zł bezpośrednio na rachunek sprzedającego. Aktualne orzecznictwo NSA dopuszcza możliwość zastosowania zwolnienia również w takim przypadku, jeżeli płatność jest dokonana na rzecz obdarowanego i dokumentacja pozwala wykazać rzeczywisty charakter darowizny. Z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowego rekomendujemy jednak pierwszy wariant.

Co wpisać w tytule przelewu?

W przypadku przelewu na rachunek obdarowanego warto zadbać o jasne określenie charakteru płatności. Przykładowo:

„Darowizna dla syna Jana Kowalskiego — umowa darowizny z dnia…”,
„Darowizna dla córki Anny Kowalskiej na zakup nieruchomości”.

Jednoznaczny tytuł przelewu może ułatwić późniejsze wykazanie charakteru płatności. Nie zastępuje on jednak umowy darowizny ani innych wymaganych dokumentów.

Darowizna a zakup nieruchomości — najlepiej zaplanować wszystko przed aktem

W przypadku zakupu mieszkania lub domu warto ustalić sposób przekazania pieniędzy jeszcze przed podpisaniem aktu notarialnego. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy rodzice finansują zakup nieruchomości przez dziecko. Najlepiej wcześniej ustalić:

wysokość darowizny,
osobę darczyńcy,
osobę obdarowanego,
sposób przekazania pieniędzy,
rachunek bankowy, na który zostaną przekazane środki,
sposób zapłaty ceny nieruchomości,
obowiązki podatkowe związane z darowizną.

Pozwala to uniknąć sytuacji, w której po dokonaniu transakcji pojawiają się problemy z wykazaniem źródła pieniędzy albo sposobu wykonania darowizny.

Najważniejsze zasady w skrócie

Jeżeli otrzymujesz darowiznę pieniężną od rodziców, dziecka, małżonka, rodzeństwa lub innej osoby należącej do tzw. grupy 0, warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

Po pierwsze: darowizna może korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Po drugie: należy prawidłowo udokumentować przekazanie pieniędzy.
Po trzecie: przy darowiźnie pieniężnej najbezpieczniejszy jest przelew bezpośrednio z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego.
Po czwarte: należy unikać zastępowania przelewu darczyńcy wpłatą gotówki przez obdarowanego.
Po piąte: orzecznictwo NSA dopuszcza — w odpowiednio udokumentowanych sytuacjach — przekazanie pieniędzy bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego, np. sprzedającego nieruchomość.
Po szóste: mimo korzystnego orzecznictwa NSA dla bezpieczeństwa podatkowego rekomendujemy rozwiązanie: darczyńca → obdarowany → sprzedający.

Najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest korzystne dla osób otrzymujących darowizny pieniężne od najbliższej rodziny. NSA przyjmuje, że bezpośredni przelew pieniędzy przez darczyńcę na rachunek wierzyciela obdarowanego — np. sprzedającego mieszkanie — nie musi oznaczać utraty prawa do zwolnienia, jeżeli z dokumentacji wynika, że płatność została dokonana na rzecz obdarowanego i stanowi wykonanie darowizny. Nie oznacza to jednak, że taki sposób przekazania pieniędzy jest rozwiązaniem, które zawsze warto wybierać.

W kancelarii notarialnej w Kobyłce niedaleko m.in. Wołomina rekomenduję przede wszystkim rozwiązanie najprostsze i najbezpieczniejsze dowodowo: darczyńca → rachunek bankowy obdarowanego → sprzedający nieruchomość. Dzięki temu można w sposób jednoznaczny wykazać otrzymanie darowizny przez obdarowanego, a następnie sposób wykorzystania otrzymanych środków.

Podstawa prawna i najważniejsze orzecznictwo:

art. 2 oraz art. 4a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn,
uchwała NSA z 20 marca 2023 r., sygn. III FPS 3/22,
wyrok NSA z 12 grudnia 2024 r., sygn. III FSK 669/23,
wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., sygn. III FSK 613/23,
wyrok NSA z 9 kwietnia 2025 r., sygn. III FSK 977/23,
wyrok NSA z 25 września 2025 r., sygn. III FSK 629/24,
interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 31 sierpnia 2026 r., sygn. 0111-KDWB.4015.44.2026.2.AZE.

Uwaga: niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani podatkowej. Sposób wykonania i udokumentowania darowizny powinien być oceniany z uwzględnieniem konkretnego stanu faktycznego. W przypadku darowizny znacznej wartości, w szczególności związanej z zakupem nieruchomości albo pochodzącej z zagranicy, rekomendujemy konsultację z notariuszem przed dokonaniem przelewu.